خلاصه ای از حکومت و تمدن ایلام
اگر به تاریخچه تمدن بشری و آغاز پیدایش آن بنگریم، در خواهیم یافت ایلامیان (عیلامیان) قدیمیترین و کهنترین اقوام جهان به شمار میآیند. ایلام به طور قطع سر منشا و آغاز تمدن شهرنشینی انسان بوده است. آنها پیش از آریاییها و سامیها تشکیل تمدن دادند. میتوان گفت، این پیدایش همزمان با تمدن دراویدیان در هند اتفاق افتاده است. از این رو این دو تمدن هم خانواده محسوب میشوند. اغلب تاریخ تمدن ایران ۲۵۰۰ ساله تصور میشود، حال آنکه این قدمت با توجه به یافتههایی از تمدن ایلامیان، به حدود ۱۰ هزار سال میرسد.
اگر بخواهیم محلی از آغاز و گستره تمدن ایلام را برحسب جایگاه شهرهای امروزی ایران بسنجیم، باید گفت این تمدن در جلگههای فلات ایران، واقع در دامنههای زاگرس و قسمت شرقی بین النهرین که امروزه قسمتهای وسیعی از کهگیلویه و بویراحمد و خوزستان را تشکیل میدهد به وجود آمد. حکومت ایلامیان شامل خوزستان، لرستان، پشتکوه، کوههای بختیاری و شوش بود که این شهرها «ماداکتو»، «اهواز» و «خالدالو» بودند که امروزه به خرمآباد معروف است.
واژه ایلام به معنای «کوهستان» است.
پایان تمدن ایلامیان
پادشاهان ایلام همواره با پادشاهان بابل، سومر و آشور در جنگ بودند. حدود سال ۶۴۰ قبل از میلاد، امپراتوری آشور به دست پادشاه مقتدر و جنگاوری به نام “آشوربانیپال” افتاد. او که در فکر کشورگشایی و گسترش سرزمینهای آشور بود، شروع به حمله به سرزمینهای همسایه از جمله ایلام نمود.
در طی این حملات مردم ایلام قتل عام شدند، کاخهای ایلامیان غارت شد و آنچه از طلا و نقره بود به یغما رفت و مابقی نابود شد. معابد و عبادتگاهها تخریب شد و نقل است که بر زمینهای کشاورزی نمک پاشیده شد، تمام زنان به اسارت گرفته شدند و تمدن ایلام برای همیشه نابود شد.