جنگ 2026 ايران و امريكا بايد در منطق كلاسيك ژئوپليتيك انرژي به يك انفجار قيمتي پايدار در بازار نفت ميانجاميد. انسداد مقطعي تنگه هرمز، قطع صادرات خاورميانه، حملات به زيرساختهاي پالايشي و تهديد ۱۰ ميليون بشكه در روز عرضه، همه مولفههاي يك «شوك كامل» را داشتند؛ اما بازار برخلاف انتظار، به جاي پرواز بيوقفه، وارد فاز نوسان و حتي اصلاح شد. چرا؟ بر اساس «گزارش بازار نفت» ماه مه ۲۰۲۶ (ارديبهشت 1405) آژانس بينالمللي انرژي (IEA)، عرضه جهاني امريكا، برزيل، كانادا، قزاقستان و حتي ونزوئلا از فوريه (اسفند 1404) تاكنون 5/3 ميليون بشكه در روز افزايش يافته است. صادرات نفت روسيه نيز با وجود جنگ، بالا رفته؛ زيرا حملات مكرر به پالايشگاههاي اين كشور مصرف داخلي را كاهش داده و نفت بيشتري را روانه بازار كرده است.
همزمازگشايي سريع هرمز: بازگشت تدريجي جريانها از سهماهه سوم، احياي نسبي تقاضا در پايان سال و كاهش نوسانها. در اين حالت، بازار از شوك عبور ميكند؛ اما با هزينه رشد پايينتر و سرمايهگذاري محتاطانهتر در پاييندست.
سناريوي انسداد طولاني: فرسايش موجوديها، تشديد رقابت بر سر فرآوردهها و بازگشت پريميوم ژئوپليتيك. در اين وضعيت، قيمتها نه صرفا براي جبران كمبود، بلكه براي «تخريب تقاضاي بيشتر» افزايش مييابند تا تعادل برقرار شود. پيامد آن، فشار تورمي، تضعيف رشد و بازآرايي مسيرهاي تجاري انرژي خواهد بود.
بنابراين پرسش كليدي ديگر اين نيست كه «چرا قيمتها بالا نرفتند؟» بلكه اين است كه «اين مهار تا كي دوام ميآورد؟» بازار امروز با اميد معامله ميكند؛ اما اميد، جايگزين عرضه پايدار نيست. اگر هرمز به سرعت باز شود، ژئواكونومي بر ژئوپليتيك پيشي ميگيرد و نوسانها مهار ميشوند. اگرنه، ژئوپليتيك دوباره قواعد بازي را ديكته خواهد كرد و نفت با زباني سختتر با اقتصاد جهاني سخن خواهد گفت./ اعتماد