در منطق علوی، شکست دشمن به معنای مجوزی برای درندگی نیست و امام علی (ع) قواعد سختگیرانهای برای پس از فروپاشی صفوف دشمن وضع کردهاند.
به گزارش خبرنگار مهر، جنگ در اندیشه سیاسی و نظامی امیرالمؤمنین علی (ع) نه یک هدف برای توسعهطلبی، بلکه آخرین ابزار برای استقرار عدالت و رفع فتنه است. در نگاه ایشان، حتی در میدان پرآشوب نبرد که غریزه انتقام و خشونت به اوج میرسد، «اخلاق» حکمفرمایی میکند. نهجالبلاغه، بهویژه در عهدنامه مالک اشتر و نامههای نظامی به فرماندهان، چارچوبی را ترسیم میکند که امروز از آن به عنوان «حقوق بشردوستانه در جنگ» یاد میشود، اما با ریشههایی عمیقتر در توحید و کرامت انسانی. این گزارش به بررسی اصول انسانیالت فراگیر» استوار است. امام علی (ع) به ما میآموزند که در میانه کارزار، نباید خدا را فراموش کرد و نباید برای پیروزی، به هر پستی و ستمی تن داد. اگر فرماندهی بر اساس معیارهای علوی انتخاب شود، اگر آغازگری با دشمن نباشد و اگر حقوق ضعیفان و فراریان حفظ شود، آن نبرد «جهاد» نام میگیرد. این آموزهها به کارگزاران و پژوهشگران نشان میدهد که قدرت نظامی در نظام اسلامی، زمانی مشروعیت دارد که در خدمت امنیت مردم و تحت مهار اخلاق باشد. رضایت عمومی که امام بر آن تأکید دارند، حتی در دوران جنگ نیز از مسیر رعایت این اصول انسانی میگذرد؛ چرا که مردمی که شاهد عدالت حاکم حتی با دشمنانش هستند، وفاداریشان به نظام اسلامی دوچندان خواهد شد.