جدایی افغانستان از ایران
درباره هدف انگلیس از جداکردن افغانستان از ایران از کتاب مطالعات اجتماعی نهم، با دانشچی همراه باشید.
اگر بخواهیم به تاریخ کشور افغانستان نگاهی بیندازیم در میابیم که این کشور بزرگ دارای قدمتی طولانیست. نخستین تمدنهای شکل گرفته در افغانستان به قبل از زمان هخامنشیان بازمیگردد، ولی از زمان هخامنشیان، هرات که شاکلهی اصلی این منطقهی عظیم بوده به عنوان یه شاهراه مواصلاتی و تجاری بشمار میرفته است.
تاریخ جدایی کامل افغانستان از ایران به عهد قاجار بازمیگردد، اما در واقع از زمان حکومت درانی در منطقه هرات نوعی استقلال را در خود داشته است. کلمهی افغانستان در سال ۱۹۲۳ به دست امان الله شاه به عنوان نام این کشور در قانون اساسی آن به ثبت رسید. در مقالهی پیش رو به نقش انگلیس و دولت بریتانیا به جدایی کامل افغانستان از ایران میپردازیم.
تاریخچه نفوذ انگلستان بر افغانستان و دلایل آن
از قرن سیزدهم انگلیس که هند را در یوق استعمار خود داشت به دنبال نفوذ و تسلط بر منطقهی هرات و افغانستان کنونی بود. زیرا به این طریق میتوانست آسیای مرکزی را تحت سلطهه تصرف خود درآورد. از طرفی روسیه ایران را به لشکرکشی به هرات تحریک میکرد. با تدوام جنگ، فرانسه بین ایران و انگلیس به میانجیگری آمد.
نتیجه فاجعه بار این مذاکره که به عهدنامهی پاریس شهرت دارد به جدایی کامل افغانستان از ایران انجامید و ایران افغانستان را به رسمیت شناخت. همچنین مقرر شد هرگاه جنگی میان ایران و افغانستان در گرفت، انگلستان میان آنها حکمیت کند و بدین ترتیب دولت انگلیس توانست به خواست خود که همان نفوذ و سلطه بر افغانستان بود نائل بیاید.
نتیجه گیری
جدایی افغانستان از ایران نه تنها ضربهی بزرگی بر پیکرهی تمامیت ارضی ایران به شمار میرفت بلکه بر استقلال و حکومت ایران نیز تاثیرات زیادی گذاشت و راه نفوذ بیگانگان بر کشور هموارتر شد. میرزا آقاخان نوری به که مسبب اصلی این اتفاق بود که با بیتدبیری و گوش کردن به عمال خارجی مخصوصا عوامل روسی علل و زمینهی این معاهده ی ننگین را فراهم کرد.