همه چیز در مورد آرایه تضمین
تضمین در لغت به معنی ضمانت کردن است و در اصطلاح ادبیات یکی از آرایههای ادبی است که در آن آیه، حدیث، مصراع یا بیتی از شعر شاعران نامی، ضربالمثل یا جملهای مشهور در شعر یا کلام آورده میشود.
تضمین چیست؟
آرایه تضمین در پیراستن شعر و سخن تأثیر به سزایی دارد و ضمن زیباسازی کلام، فهم محتوای آن را برای مخاطب آسانتر میکند و علاوه بر آن نشان از آگاهی و دانش شاعر و نویسنده در مورد آرایهها و مطالب ادبی گوناگون دارد.
از نظر قواعد نگارشی مطلب تضمین شده را بین دو گیومه قرار میدهند.
انواع تضمین
تضمین بر دو نوع است: تضمین مُصَرَّح یا آشکار و تضمین مبهم یا پنهان
تضمین مصرح یا آشکار
اگر نویسنده یا شاعر نام صاحب سخن را ذکر کند یا به آن اشاره کند، از تضمین مصرح یا آشکار استفاده کرده است. به عنوان مثال سعدی در این ابیات از شعر فردوسی تضمین و نام او را نیز ذکر کرده است:
چه خوش گفت فردوسی پاکزاد
که رحمت بر آن تربت پاک باد
«میازار موری که دانهکش است
که جان دارد و جان شیرین خوش است»
تضمین مبهم یا پنهان
اگر نویسنده یا شاعر نام صاحب سخن را ذکر نکند، از تضمین مبهم یا پنهان استفاده کرده است. ذکر نکردن نام معمولاً به دلیل مشهور بودن سخن است. بهوری و عشق
«باز میپرسمت از مسئله دوری و عشق
و سکوت تو جواب همهی مسئلههاست»
اصل شعر فاضل نظری به این صورت است:
بیقرار توام و در دل تنگم گلههاست
آه! بیتاب شدن عادت کمحوصلههاست
مثل عکس رخ مهتاب که افتاده در آب
در دلم هستی و بین من و تو فاصلههاست
آسمان با قفس تنگ چه فرقی دارد؟
بال وقتی قفس پر زدن چلچلههاست
بیتو هر لحظه مرا بیم فرو ریختن است
مثل شهری که به روی گسل زلزلههاست
باز میپرسمت از مسئله دوری و عشق
و سکوت تو جواب همهی مسئلههاست
مطالب دانستنی بیشتری بخوانید