فسیل سرخس چه آب و هوایی را نشان میدهد؟
فسیلها اسناد زندهای از گذشته زمین هستند که اطلاعات ارزشمندی درباره آب و هوای گذشته زمین، شرایط زیستی و تغییرات اقلیمی در اختیار دانشمندان قرار میدهند. یکی از مهمترین فسیلهای گیاهی که در مطالعات زمینشناسی و دیرینهشناسی مورد توجه قرار میگیرد، فسیل گیاه سرخس است. سرخسها از قدیمیترین گیاهان روی زمین محسوب میشوند و سابقه حضور آنها به دورههای بسیار کهن زمینشناسی بازمیگردد. بررسی فسیل سرخس میتواند نشان دهد که منطقه مورد نظر در گذشته دارای چه نوع اقلیم و شرایط آب و هوایی بوده است.
پیدا شدن فسیل سرخس نشان دهنده چه آب و هوایی است؟
وجود فسیل سرخس در یک منطقه معمولاً نشاندهنده آب و هوای گرم و مرطوب در زمان گذشته است. دلایل این موضوع عبارتاند از:
نیاز سرخس به رطوبت بالا: سرخسها برای تولیدمثل به آب نیاز دارند، زیرا هاگهای آنها در محیط مرطوب بهتر رشد میکنند.
تحمل کم در برابر خشکی: این گیاهان در مناطق خشک و بیابانی بهندرت یافت میشوند.
رشد بهتر در دمای معتدل تا گرم: سرخسها در اقلیمهای سرد و یخبندان گسترده نیستند.
بنابراین، اگر در لایههای سنگی منطقهای فسیل سرخس پیدا شود، میتوان نتیجه گرفت که آن منطقه در گذشته دارای اقلیم گرمسیری یا نیمهگرمسیری و بارندگی قابل توجه بوده است.
فسیل گیاه سرخس چگونه تشکیل میشود؟
تشکیل فسیل سرخس فرآیندی طولانی و چندمرحلهای است که میلیونها سال زمان میبرد. مراحل اصلی آن عبارتاند از:
1- رشد سرخس در محیط مرطوب
سرخسها معمولاً در مناطق گرم، مرطوب و باتلاقی رشد میکنند. در گذشتههای دور، بهویژه در دوره کربونیفر جنگلهای وسیعی از سرخسها سطح زمین را پوشانده بودند.
2- دفن شدن در رسوبات
پس از مرگ گیاه، برگها و ساقههای آن در اثر سیلاب، طوفان یا ریزش طبیعی روی زمین میافتند و بهسرعت زیر لایهای از گلولای یا رسوبات دفن میشوند. این دفن سریع بسیار مهم است، زیرا مانع از تجزیه کامل گیاه میشود.
3- فشرده شدن و تبدیل به سنگ
در طول میلیونها سال، لایههای بیشتری از رسوبات روی بقایای سرخس جمع میگردد. فشار و گرما باعث میشود مواد آلی بهتدریج به کربن یا مواد معدنی تبدیل شوند و شکل برگ یا ساقه به صورت نقش یا اثر در سنگ باقی بماند. به این نوع فسیل، فسیل اثر یا فسیل فشرده میگویند..
4- آشکار شدن فسیل
با گذشت زمان و بر اثر فرسایش یا فعالیتهای زمینساختی، این لایههای سنگی به سطح زمین میآیند و فسیل سرخس قابل مشاهده میشود.