مهارت طنزپردازی و خندیدن و خنداندن در روزهای سخت، گویی یکی از تخصصهای ما ایرانیان است.
به گزارش خبرنگار مهر، در روزهای سخت و بحرانهای اجتماعی، خنده و طنز اغلب نقشی فراتر از سرگرمی پیدا میکنند. آنچه در ظاهر به شکل لطیفه، شوخی یا تصویرهای طنزآمیز در میان مردم دیده میشود، در واقع واکنشی پیچیده و چندلایه به فشارهای روانی و اجتماعی است. در بسیاری از جوامع، هنگامی که شرایط دشوار میشود -از جنگ و بحرانهای اقتصادی گرفته تا بیماریهای فراگیر یا محدودیتهای اجتماعی- طنز به یکی از ابزارهای مهم مردم برای کنار آمدن با واقعیت تبدیل میشود.
از دیدگاه روانشناسی، طنز یکی از سازوکارهای دفاعی نسبتاً سالم در برابر فشارهای روانی به شمار میآید. انسان وقتی با اضطراب، ترس یا ناامیدی روبهرو میشود، گاهی ان میدهد که در بسیاری از جوامع از جمله ایران، طنز یکی از نخستین واکنشهای فرهنگی به فشارهای شدید بوده است. در شرایطی که بسیاری از ابزارهای دیگر بیان محدود میشوند، خنده و شوخی میتوانند به زبان غیررسمی و انعطافپذیری تبدیل شوند که هم درد را بیان میکند و هم به انسانها کمک میکند تابآوری خود را حفظ کنند.
به همین دلیل، در بسیاری از مواقع هرچه فشارهای اجتماعی بیشتر میشود، شکلهای خلاقانهتری از طنز نیز در میان مردم پدیدار میشود؛ طنزی که همزمان میتواند نشانه رنج، سازگاری و تلاش برای ادامه دادن و پایداری باشد.
طاهره تهرانی