همه چیز درباره تعریف جناس و انواع به همراه مثال
در ادبیات فارسی کلماتی هستند که تنها از نظر معنی یا یک مصوت یا صامت با یکدیگر تفاوت دارند که به آنها جناس میگویند. در ادامه به تعریف کاملتر از این آرایه ادبی (متناسب با کتاب ادبیات فارسی هشتم و نهم) پرداختهایم. با دانشچی همراه باشید.
جناس چیست؟
جناس یکسانی و همسانی دو یا چند واژه در واجهای سازنده را گویند، اگر معنی متفاوتی داشته باشند. به دو کلمه هم جنس یا هممعنی که در یک مصراع یا بیت به کار میرود، ارکان جناس گویند. ارزش جناس به موسیقی و آهنگی است که در سخن میآفریند و زیبایی جناس در گروه پیوندی است که با معنی سخن دارد.
جناس در شعر و نیز در نثر به کار میرود. جناس تام یکسانی دو واژه در تعداد و ترتیب واجهاست؛ بر موسیقی درونی مصراع یا جمله میافزاید. در این مثال واژهٔ «باز» دو بار به کار رفته است؛ اول به معنی باز (پرندهٔ شکاری) و دوم به معنی گشاده است.
بر دوختهام دیده چو باز از همه عالم تا دیدهٔ من بر رخ زیبای تو باز است
انواع جناس
جناسها انواع مختلفی دارند که عبارتند از:
1- جناس ناق دیدی که چگونه گور بهرام گرفت
گور در مصرع اول به معنی گورخر و در مصرع دوم به معنی قبر یا مزار است.
مثال جناس
1- تار زلفت را جدا مشاطه گر از شانه کرد دست آن مشاطه را باید جدا از شانه کرد
– در این بیت از جناس تام استفاده شده است. شانه در مصرع اول به معنی ابزار حالت دهنده مو و در مصرع دوم به معنی کتف است.
2- زَبونِ خَلق ز خُلق نکوی خویشتنم چو غنچه، تنگدل از رنگ و بوی خویشتنم
– دو کلمه که در تعداد حروف و شیوه نگارش یکسان هستند اما از نظر حرکتگذاری تفاوت دارند مانند خَلق و خُلق به آن جناس ناقص میگویند.
3- اگر پای در دامن آری چو کوه سرت ز آسمان بگذرد در شکوه
– دو کلمه کوه و و شکوه جناس افزایشی هستند مانند: طاعت و اطاعت
پیشنهادی: قالب شعر غزل و انواع غزل