خراسان نوشت: جهش 30 هزار تومانی دلار آزاد، آنهم در کمتر از یک هفته، پدیده قابلتأملی است که متأثر از چندین عامل مهم است. وقتی 9 اسفندماه جنگ تحمیلی سوم علیه ملت و کشور ایران آغاز شد، تقریباً همه بازارها به غیر از کالاهای اساسی به خصوص در حوزه تجارت از چرخه فعالیت اقتصادی خارج شدند و عملا تقاضا برای دلار در کشور راکد شد.
در چنین شرایطی بهصورت طبیعی قیمت دلار تثبیت میشود زیرا عمده تجارت کشور با کشورهای حاشیه خلیجفارس و از طریق تنگه هرمز انجام میشد و واردات کالاهای غیراساسی نیز معلق شده بود. در ابتدای اردیبهشت، دولت برای رفع موانع ترخیص کالاها در گمرک، ارائه کد ساتا را حذف کرد؛ یعنی واردکننده میتواند کالای خود را ترخیص کند اما دولت ارز بابت آن پرداخت نمیکند و این یعنی تقو بحران منطقه، قیمت پول ملی افغانستان هم در برابر دلار تقویتشده و هم برابر ریال ایرانی رشد قابلتوجهی داشته است که به اعتقاد رئیس اتحادیه صادرکنندگان این موضوع ناشی از سختگیریهای ارزی حکومت افغانستان و رشد روانی تقاضا برای خرید پول «افغانی» در بازار ایران است.
با همه این اوصاف باید درنهایت اذعان کرد که دلار ۱۲۰ هزار تومانی در مرز افغانستان و پاکستان فارغ از همه فضاسازیها نرخ دلار نیست بلکه قیمت اسکناسهای ایرانی است. یعنی دلالهای این دو کشور برای انجام معاملات نقدی که عمده آنها تردد مرزی و یا پرداخت وجه کالاهای قاچاق است، به اسکناس و تراول ایرانی نیاز دارند که قابل رهگیری نباشد؛ از طرفی گردش اسکناس ریالی در بازار ایران بسیار کم و حتی در شعب بانکها نیز محدودیت وجود دارد. لذا کاهش عرضه اسکناس ریالی در مقابل رشد تقاضا باعث شده است که قیمت اسکناس ریالی در مرزها مقابل نرخ دلار تقویت شود.