همه چیز درباره قالب شعری مثنوی و اوزان آن
در ادامه با این قالب شعری بیشتر آشنا می شوید. با دانشچی همراه باشید.
قالب شعری مثنوی چیست؟
قالب مثنوی یکی از انواع قالبهای شعری میباشد که استفاده از آن در قرن سوم و چهارم رواج پیدا کرده است. مثنوی در معنای لغوی خود به معنای “دوتایی” و زوج بودن است. این وجه تسمیه به علت نوع قرارگیری قافیه در این قالب شعری می باشد.
در این قالب هر بیت دارای قافیهای مستقل است اما کل شعر از وزن مشخصی پیروی میکند. این سبک شعری بیشتر برای سرودن و یا روایت کردن داستان و ادبیات آموزشی کاربرد دارد. همانطور که پیشتر گفته شد در این قالب هر دو مصرع یک بیت دارای قافیهای جداگانه است و همین امر سبب میشود محدودیتی در سرودن تعداد ابیات وجود نداشته باشد. این سبک دارای نمونههایی با ۵ هزار بیت است.
اوزان مورد استفاده در قالب مثنوی
مثنوی را میتوان در وزنهای مختلفی سرود اما رایجترین این اوزان برای سرودن در این قالب شعری اوزان “فعولن’ فعولن، فعولن، فعول”، “مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیل” و “فاعلاتن، مفاعلن، فعلن ” هستند.
مضمونها در مثنوی
سرودن مثنوی در مضامین مختلفی کاربرد دارد اما استفاو “همای و همایون” دو اثر مثنوی خواجوی کرمانی هستند.
7- جامی: جامی در مثنوی هفت اورنگ، هر اورنگ را در وزن عروضی متفاوتی از اورنگ دیگر سروده است.
8- خاقانی شروانی: اثر مثنوی این شاعر شهیر تحفه العراقین خاقانی نام دارد. در دانشچي
۹- وحشی بافقی: او مثنوی ناظر و منظور را بر وزن “مفاعیلن، مفاعیلن، مفاعیل” سروده است.
مثنوی در شعر معاصر
ایجاد تحول در وزن عروضی متداول برای سرودن مثنوی، در اشعار معاصر علی الخصوص در دوران قاجاریه به علت نداشتن جذابیت آهنگ شعر مورد استقبال واقع نشد.
نتیجه گیری
قالب مثنوی از پرکاربردترین قالبهای شعری برای سرودن زندگینامهها و داستان سراییها بوده و هست. همچنین نمونههایی از ارزشمندترین آثار ادبی تاریخ ادبیات ایران متعلق به قالب مثنوی میباشد. همانگونه که گفته شد شاهنامه بزرگترین و مهمترین اثر مثنوی در میان این آثار است.
بیشتر بخوانید: در مورد قالب شعری قصیده