همه چیز درباره قالب شعری ترجیع بند و نمونه هایی از آن
در ادامه با این قالب شعری ترجیع بند آشنا می شوید. با دانشچی همراه باشید.
ترجیع بند یعنی چه؟
یکی از قالبهای شعر فارسی، ترجیع بند نام دارد. ترجیعبند شعری است که از چند بند یا قسمت تشکیل شده که هر بند دارای وزن و قافیه مخصوص بهخود است و برای اتصال این بندها به هم از یک بیت تکراری که دارای قافیهای جداگانه است، استفاده میشود.
درحقیقت هر بند ترجیعبند، یک غزل است؛ هم از نظر موضوع و هم از نظر وزن، و بیت اتصالدهنده آنها از نظر کلمات و قافیه عیناً تکرار میشود و به آن «بند ترجیع» یا «بند گردان» میگویند.
برای درک بهتر این قالب شعری، به شکل زیر توجه کنید:
———————✖ ———————✖
——————— ———————✖
——————— ———————✖
————— —————✦
————— —————✦
———————◕ ———————◕
——————— ———————◕
——————— ———————◕< بکردند / کاندر پی او مرو که بدخوست
ای سختدلان سستپیمان / این شرط وفا بود که بیدوست
بنشینم و صبر پیش گیرم / دنبالة کار خویش گیرم
در عهد تو ای نگار دلبند / بس عهد که بشکنند و سوگند
دیگر نرود به هیچ مطلوب / خاطر که گرفت با تو پیوند
… …
افتادم و مصلحت چنین بود / بی بند نگیرد آدمی پند
مستوجب این و بیش از اینم / باشد که چو مردم خردمند
بنشینم و صبر پیش گیرم / دنبالة کار خویش گیرم
امروز جفا نمیکند کس / در شهر مگر تو میکنی بس
در دام تو عاشقان گرفتار / در بند تو دوستان محبس
… …
جان در قدمت کنم ولیکن / ترسم ننهی تو پای بر خس
ای صاحب حسن در وفا کوش/ کاین حسن وفا نکرد با کس
آخر به زکات تندرستی / فریاد دل شکستگان رس
منبعد مکن چنان کز این پیش / ورنه به خدا که من از این پس
بنشینم و صبر پیش گیرم / دنبالة کار خویش گیرم
بیشتر بخوانید: در مورد قالب شعری قطعه