آشنایی با زندگی و اشعار میرزا محمود فدایی مازندرانی
زندگینامه میرزا محمود فدایی مازندرانی
میرزا محمود فدایی مازندرانی شاعر مرثیهسرای پارسیگوی سدهٔ ۱۳ قمری و همدورهٔ فتحعلیشاه و محمدشاه قاجار است. او بیش از ۸۰۰ بیت دربارهٔ عاشورا سرودهاست. مقتل منظوم فدایی به عنوان یکی از مدخلهای دانشنامهٔ جهان اسلام ثبت شدهاست.
محمود فدایی، در حدود سال 1200 ه.ق در روستای تلاوک از بخش دودانگه ی شهرستان ساری دیده به جهان گشود. تحصیلات اولیه ی خود را به همان شیوه ی سنتی که در مکتب خانه های قدیم رایج بود، در مکتب خانه ی محلی زادگاه خود فرا گرفت، سپس برای آموختن علوم دینی به شهر ساری و از آنجال به قم رفت و حتی برخی بر این باورند که به نجف اشرف و کشور هندوستان هم سفری و گذری داشته است.
فدایی که خود را پیرو محتشم کاشانی و صباحی بیدگلی میداند سرایندهٔ نخستین مقتل منظوم در ادب پارسیست. این مقتل ۳۷۱۸ بیتی طولانیترین ترکیببند فارسی شمرده میشود که دارای چهار «نظام» یا بخش است از همین روی برخی آنرا «چهارنظام فدایی» نامیدهاند. با اینکه فدایی سرایندهٔ بیشترین تعداد ترکیائفان کعبهی کوی تو روز عید
آن روسیه که روی خود از خونِ خود نکرد
در یاری تو سرخ، کجا گشت رو سفید
عشاق خود، چو راست نوادید شه نمود
از مصدر کرامت خود معجزی جدید
بنمودشان میان دو انگشت خویشتن
چیزی که چشم هیچ کس مثل آن ندید
آن شب بُریر داشت سرِ شوخی و مزاح
گفتش یکی ز لشکر شاهنشه شهید
کاین شام محنت است نه هنگام غفلت است
حرفی به گریه گفت که میبایدش شنید:
عیش من امشب است که دانم شب دگر
اندر کنار حور همی خواهم آرمید
باشد سزا که از غم نوباوهی نبی
گویند دوستان علی در چنین شبی
پیشنهادی: درباره زندگی نامه عنصری بلخی
1. خِنگ: اسب سفید موی، اسب سفید رنگ، اسب ابلق.