در مورد یخدان ها و یخچال های قدیمی
یخدانها و یخچالهای قدیمی، سازههایی بودند که در گذشته برای تولید و نگهداری یخ در فصل زمستان و استفاده از آن در فصل تابستان ساخته میشدند. این سازهها در مناطق کویری و کم آب ایران، از جمله اصفهان، یزد، کرمان، خراسان و فارس، کاربرد زیادی داشتند. ساخت یخچالهای طبیعی در ایران یکی از مصادیق بارز هماهنگی انسان با طبیعت برای رفع نیازهای خود بود. این بنا هم از نظر معماری و هم از نظر دانش مهندسی نمونهای بینظیر از تعامل انسان با عناصر طبیعی در فصول مختلف سال بود.
قسمتهای مختلف یخدانهای قدیمی و نحوه عملکرد آنها
یخدانهای قدیمی، معمولاً از سه قسمت اصلی تشکیل میشدند:
استخر
استخر یا همان حوضچه محل جمعآوری آب برای تولید یخ بود. این استخر معمولاً در قسمت شمالی یخدان قرار میگرفت تا آب حاصل از بارشها وارد آن شود.
حصار
حصار، دیوار بلندی بود که در اطراف استخر قرار میگرفت. این دیوار، علاوه بر ایجاد سایه برای استخر، از نفوذ گرما به داخل آن نیز جلوگیری میکرد. گاهی ارتفاع این دیوارها به 10 متر هم میرسید تا کاملاً از نفوذ نور خورشید به داخل استخر، جلوگیری کند. در برخی بناها برای افزایش استحکام دیوارها و یا جلوگیری از تابشهای جانبی است.
یخچالهای تاریخی ایران به همین تعداد ختم نمیشود. تعداد زیادی یخچال در ایران وجود دارد که در گذشته و به دست معماران توانمند بنا شده و در اینجا تنها به چند نمونه از آنها اشاره شد.
جمعبندی
یخدانها و یخچالهای قدیمی، از جمله آثار تاریخی ارزشمندی هستند که نشاندهنده نبوغ و خلاقیت گذشتگان ما در استفاده از انرژیهای طبیعی میباشند. این سازهها، علاوه بر جنبه تاریخی، از اهمیت گردشگری نیز برخوردارند و هر ساله گردشگران زیادی را به خود جذب میکنند.
یخچال های طبیعی را بشناسید