ایزوتوپ ها را بیشتر بشناسید!
ایزوتوپها، اتم های یک نوع عنصر هستند که در یک خانه از جدول تناوبی قرار دارند. این عناصر عدد اتمی (Z) یکسان و عدد جرمی (A) متفاوتی دارند. عدد اتمی بیانگر تعداد پروتون های هسته اتم است؛ بنابراین ایزوتوپهای یک عنصر، تعداد پروتونهای مساوی دارند.
ویژگیهای ایزوتوپها
اختلاف در جرم اتمی ایزوتوپها از اختلاف تعداد نوترونهای موجود در هسته آنها ناشی میشود. در فارسی واژههای «همجا» و «هممکان» در برابر واژه ایزوتوپ پیشنهاد شده است.
ایزوتوپ های یک عنصر خواص شیمیایی یکسانی دارند. اما خواص فیزیکی آنها متفاوت است. تقریبا تمام عناصر موجود در طبیعت مخلوطی از چند ایزوتوپند. مانند اکسیژن و ید که هر دو دو ایزوتوپ دارند. اورانیوم نیز دارای ایزوتوپ هایی به نام اورانیوم 235 و اورانیوم 238 است.
برخی از عناصر دارای ایزوتوپ هایی هستند که از خود اشعه های نامرئی رادیو اکتیو ساطع می کنند. این ایزوتوپ ها پس از تشعشات رادیو اکتیوی به ایزوتوپ های دیگر تبدیل می شوند. دانشمندان با استفاده از وسیله ای به ناهش انرژی بستگی هستهای میشود؛ بنابراین، تعداد ایزوتوپهای پایدار در این حالت، بسیار کم است. در نقطه مقابل، زوج بودن همزمان تعداد پروتونها و نوترونها یکی از عوامل اصلی پایداری هسته است. حدود ۵۸٪ ایزوتوپهای پایدار در این دسته قرار دارند و به علت جفتشدگی، اسپین همه آنها صفر است. در نیمی از عناصر دارای عدد اتمی زوج، تعداد ایزوتوپهای پایدار، بیشتر یا مساوی شش است.
تعداد ایزوتوپهای پایدار با عدد جرمی زوج نسبت به عدد جرمی فرد بیشتر است. یک دلیل آن، انرژی بستگی هستهای است. در هر عدد جرمی فرد، تنها یک ایزوتوپ پایدار میتواند وجود داشته باشد، در حالی که در یک عدد جرمی زوج، میتواند تا ۳ ایزوتوپ پایدار وجود داشته باشد که البته همه آنها باید دارای عدد اتمی زوج باشند. در واقع، وجود یک ایزوتوپ پایدار با تعداد پروتون و نوترون زوج، باعث میشود که ایزوتوپی با همان عدد جرمی و دارای عدد اتمی فرد، ناپایدار شود.
بیشتر بخوانید: درباره اتمها، الفبای مواد