همه چیز در مورد آرایه استعاره
استعاره، کلمهای عربی به معنی قرض و عاریت گرفتن است که معادل فارسی آن «مانندگویی» میباشد.
در اصطلاح ادبیات، بهکار بردن یک کلمه بهجای کلمهای دیگر به خاطر شباهت بین آن دو را استعاره میگویند.
آرایه استعاره به زبان ساده
آرایه استعاره تشبیهی است که یکی از ارکان اصلی آن (مشبه یا مشبهٌبه) حذف شده باشد، پس هر استعارهای تشبیه است.
استعاره غالباً معنای واقعی ندارد بلکه در معنای مجازی و غیرواقعی به کار رفته است.
مثال: گلم کنارم نشست.
گل در این مثال استعاره از دوست است. پس:
دوست: مشبه حذف شده
گل: مشبهٌبه
ارکان استعاره
ارکان استعاره عبارتند از:
مستعارٌ له: معنای اصلی و مورد نظر نویسنده است (مشبه)
مستعارٌ منه: معنای ظاهری که مورد نظر نویسنده نیست (مشبهٌبه)
جامع: شباهت بین مشبه و مشبهٌبه (وجه شبه)
از آنجا که معمولاً بهجای مستعارٌ له و مستعارٌ منه، واژههای مشبه و مشبهٌبه استفاده میشود در این مقاله نیز از همین لغات استفاده میکنیم.
انواع استعاره
استعاره با توجه به حذف مشبه یا مشبهٌبه در جمله بر دو نوع است:
1- استعاره مصرّح
✽✽✽
کس چو حافظ نَگُشاد از رخِ اندیشه نقاب
تا سرِ زلفِ سخن را به قلم شانه زدند
حافظ («رخِ اندیشه» و «زلفِ سخن» استعاره مکنیه و تشخیص)
✽✽✽
ای مشتِ زمین بر آسمان شو
بر ری بنواز ضربتی چند
ملک الشعرا بهار («مشت زمین» استعاره مکنیه و تشخیص)
✽✽✽
درِ آفاق گشادهست ولیکن بستهست
از سرِ زلف تو در پای دل ما زنجیر
سعدی («درِ آفاق»، «سرِ زلف» و «پای دل» اضافه استعاری هستند)
✽✽✽
سر نشتر عشق بر رگ روح زدند
یک قطره خون چکید و نامش دل شد
ابوسعید ابوالخیر («رگ روح» اضافه استعاری)
درباره آرایه تلمیح