در هفتهها و ماههای اخیر، خبرهای متناقضی درباره سیر و روند مذاکرات ایران و آمریکا منتشر شده است؛ یک روز از نزدیک شدن به تفاهم سخن گفته میشود و روز دیگر از بنبست، اختلاف یا حتی احتمال بازگشت تنشها خبر میرسد. همین فراز و فرودها باعث شده افکار عمومی ندانند دقیقا موضوع مذاکرات چیست، طرفین بر سر چه مسائلی اختلاف دارند و چرا با وجود تبادل دهها پیام و میانجیگریهای متعدد، هنوز توافقی حاصل نشده است.
گفتوگوی اخیر دکتر سیدجلال دهقانی فیروزآ، بلکه اجرای عملی تعهدات خواهد بود: اجرای مرحله نخست در زمان مقرر، آزادسازی منابع مالی توافقشده، پایبندی طرفین به تعهدات اولیه و ورود موفق از مرحله اول به مرحله دوم مذاکرات. در مقابل، آغاز دوباره تفسیرهای متناقض از یک متن واحد، مهمترین نشانه شکست خواهد بود.
شاید بهترین خلاصه از وضعیت کنونی، این عبارت باشد: «ما تفاهم میکنیم که بعداً توافق کنیم.» به بیان دیگر، آنچه امروز میان ایران و آمریکا در جریان است، بیش از آنکه یک فرآیند حل منازعه باشد، تلاشی برای مدیریت بحران و جلوگیری از بازگشت جنگ است. هنوز اختلافات مهمی بر سر غنیسازی، داراییهای بلوکهشده، دستورکار مذاکرات و حتی تعریف طرفین از توافق وجود دارد؛ از این رو، اگرچه امکان دستیابی به یک تفاهم اولیه وجود دارد، اما مسیر رسیدن به یک توافق پایدار همچنان طولانی، پیچیده و پر از موانع سیاسی و راهبردی خواهد بود.